Mjere za očuvanje finansijske stabilnosti


Pored makroprudencionih mjera u striktnom smislu riječi, CBCG djeluje na očuvanje finansijske stabilnosti koristeći i druge raspoložive instrumente. Istorijski, CBCG je, prije nastupanja ekonomske krize u Crnoj Gori u 2008. godini, između ostalog, uvela administrativna ograničenja na kreditni rast, dok je tokom kriznog perioda, takođe u setu ostalih mjera u očuvanju stabilnosti, privremeno popustila kriterijume za klasifikaciju kredita i smanjila regulatorne zahtjeve za kreditne gubitke. Zatim, tokom 2012. i u prvim mjesecima 2013. godine, prudenciono se djelovalo na visinu kamatnih stopa banaka. Između maja 2015. i maja 2019. godine u primjeni je bio Zakon o sporazumnom finansijskom restrukturiranju dugova prema finansijskim institucijama („Sl. list Crne Gore“ br. 20/15, 37/17, 43/18), čiji je inicijator bila i čiji je nacrt pripremila CBCG, a donijet je u cilju restrukturiranja dugova realnog sektora, oživljavanja kreditnog rasta i smanjenja udjela nekvalitetnih kredita u sistemu.


Takođe, jedan od rijetkih instrumenata monetarne politike koji CBCG stoji na raspolaganju – instrument obavezne rezerve, funkcioniše u makroprudencione svrhe, odnosno u svrhe obezbjeđivanja rezervi likvidnih sredstava. Pri tom, instrument je implementiran kroz diferenciranu - dvojaku stopu obavezne rezerve gdje viša stopa važi za depozite po viđenju i depozite kraće ročnosti, a niža stopa za depozite duže ročnosti, s ciljem smanjenja ročne neusklađenosti kredita i depozita. Trenutno, stopa od 7,5% primjenjuje se na depozite po viđenju i depozite oročene do godinu dana, dok se na depozite oročene preko godinu dana primjenjuje stopa od 6,5%. Uz to, CBCG je u martu 2017. g. uvela kamatnu stopu jednaku kamatnoj stopi ECB-a na prekonoćne depozite banaka kod Eurosistema, umanjenu za 10 baznih poena, na sredstva banaka položena kod CBCG na njihovim RTGS računima kako bi stimulisala banke da slobodna finansijska sredstva preusmjere prema realnom sektoru ekonomije i dinamičnijem oporavku.


Centralna banka Crne Gore trenutno razvija regulativu za implementaciju regulatornog paketa Bazel III, odnosno paketa CRD IV (Regulativa 575/2013 i Direktiva 2013/36/EU) , kojim je Bazel III implementiran u EU. Razvoj instrumenata neophodnih za implementaciju regulative, uz odgovarajuću kalibraciju, biće usklađen kroz prenošenje paketa CRD IV u domaće zakonodavstvo Crne Gore koje je planirano za 2019. godinu. Kao svojevrsna priprema za uvođenje Bazela III i za punu operacionalizaciju mandata za makroprudencionu politiku, CBCG je razvila Okvir za vođenje makroprudencione politike.